Elke maand gaat Cyclo Sprint dieper in op typische vragen van fietsers en wielrenners op vlak van voeding, training en materiaal. Deze keer gaan we op zoek naar het ideale vetpercentage.

Text: Steven Kins

Vijftien jaar geleden vond je bij een vetpercentage onder 10% dat je ‘scherp’ stond. Vandaag heet dat nog altijd ‘overgewicht’ en proberen velen naar extreem lage vetpercentages van 6% of zelfs nog minder te gaan.

Energy Lab kan met een DEXA-scanner haarfijn de lichaamssamenstelling bepalen. Het lichaam bestaat immers uit diverse types vetvrij weefsel (spieren, botten, organen, pezen enz.) en uit vetweefsel. De klassieke bepaling van het lichaamsgewicht en van de Body Mass Index (BMI) zegt niets over die samenstelling, en kan dus foutief worden geïnterpreteerd.

Sommige renners hebben van nature een magere lichaamsbouw en specialiseren zich in klimmen. Anderen vermageren niet zo gemakkelijk. Dat merkt ook Paul Van Den Bosch, coach bij Energy Lab: “Voor veel renners is zes procent vet moeilijk haalbaar, en zelfs minder dan hun lichaamsbouw toelaat. Toch gaan ze extreem diëten, terwijl ze voor harde trainingsarbeid net extra calorieën, koolhydraten en vetten zouden moeten opnemen.”

Als diëtiste zie ik dagelijks renners die tijdens zware trainingen alleen water drinken en geen vaste voeding voorzien, en die daarna alleen wat soep of groenten nemen. Zo is de energie-inname veel lager dan het energieverbruik. Bij een licht negatieve energiebalans worden inderdaad vetten verbrand, maar als dat verschil te groot wordt, volgt ook ongewenste verbranding van spiermassa. Bovendien is altijd een minimum aan vet vereist ter bescherming van de organen en als warmte-isolatie. Vet beïnvloedt trouwens ook de aanmaak van lichaamseigen steroïden zoals testosteron.

Paul Van Den Bosch begrijpt wel waarom renners – vaak obsessief – gefixeerd zijn op hun vetpercentage, maar ziet ook gevaren: “Het is wetenschappelijk bewezen dat je makkelijker klimt als je lichter bent. Een renner van 65 kilo die bergop 450 watt trapt, haalt een hoger rendement dan iemand van 69 kilo die 450 watt trapt. Maar er is ook nog zoiets als het kritische punt. Extreem gewichtsverlies werkt negatief omdat de verbrande energie niet meer gecompenseerd wordt. Het lichaam belandt in een katabole fase. Wegens een tekort aan vet gebruikt het lichaam eiwitten als brandstof, waardoor spieren afgebroken worden.”

Het is erg moeilijk om een renner ervan te overtuigen voldoende te eten en te drinken zodat hij het gewenste vetpercentage bereikt zonder aan spiermassa in te boeten. De DEXA-scanner is hier een grote hulp: renners zien zwart op wit tot waar ze kunnen gaan en waar de limiet ligt.

Slechts 300 à 500 kcal minder innemen dan je verbruikt, voldoende sportdrank en vaste voeding bij de training, een recuperatiemaaltijd na de training én tijdig beginnen (geen drastisch last-minuteplan): zo bereik je een lager vetpercentage zonder de recuperatie in het gedrang te brengen en zonder je prestaties negatief te beïnvloeden!

Cyclo Sprint
Het volledige artikel, de drie tenoren van het voorjaar 2011 over dat van 2012, fietsen met Gianni Meersman, vallen en opstaan met Robert Gesink, Spaanse sexy voor de wedstrijd, trainingstips voor de klimklassiekers, alles over vermogensmeting en nog veel meer in de nieuwe Cyclo Sprint, die vanaf dinsdag 27 maart in de winkel ligt.