De vering van je mountainbike is een handig maar delicaat instrument dat je maar beter op regelmatige basis onderhoudt. Hoe dat moet, onderzochten we met een expert op MTB-vlak.
ANTWOORD: Allereerst maken we een onderscheid tussen twee verschillende soorten geveerde vorken. Bij instapmodellen gebruiken fabrikanten vaak een coilvering, die bestaat uit een veer in de voorvork. De duurdere mountainbikes daarentegen zijn meestal afgewerkt met een luchtgeveerde vork. Deze soort vering verloopt soepeler dan de goedkopere variant en weegt minder. Bovendien is de veerweg meer naar wens af te stellen. “Bij een luchtvering gebeurt het veren door middel van lucht – klinkt logisch – en de demping door een cartridge met olie”, verduidelijkt Bjorn Eerdekens van MTBServicepunt.be. Pas als de vork goed is afgesteld, benut je het optimale effect.
REBOUND INSTELLEN
Bij geveerde vorken lees je vaak over compressie en rebound. Nog even opfrissen wat die rebound precies inhoudt: “Bij rebound hebben we het over het regelen van de uitgaande slag. Een lichte persoon zal een trage rebound nodig hebben, terwijl een zwaardere rijder een snellere rebound vergt omdat die meer weerwerk moet bieden tegen het gewicht van de fietser. Stel je voor dat je op een lang pad rijdt, waarbij je heel wat boomwortels na elkaar moet dwarsen. Als de rebound te traag staat, kan je vering nooit helemaal de normale lengte bereiken tussen de impacts door. Zo gaat ze stilaan dieper en dieper zakken, wat uiteraard niet de bedoeling is. Met een te snelle rebound zal je fiets beginnen springen, waardoor je het contact met de grond verliest. Met alle gevolgen van dien …”, vertelt Bjorn. De rebound kan je trouwens eenvoudig instellen zonder extra tools.
SAG BEPALEN
Een zeer belangrijke stap om een juiste vering te verkrijgen, is de ‘sag‘ correct bepalen. “Een vering wordt ingedrukt, maar ze komt ook terug uit. Als ze uitkomt, moet je wat speling hebben, zodat je niet na elke bult in de weg tegen het uiteinde van de veerweg tikt. De ‘sag’ is het percentage van de veerweg dat inzakt als je op de fiets zit met je hele uitrusting aan. Bij een downhillfiets voorzie je best 25 à 30 %, maar bij een hardtail moet je eerder mikken op 15 tot maximum 20 %. Met een XC-fiets rijd je meestal op minder agressief terrein, waardoor je een kleinere ‘sag’ mag aanhouden”, vertelt de zaakvoerder van het Limburgse MTBServicepunt.be.
Hoe stel je die ‘sag’ correct in naargelang je gewicht? Ook daar kent Bjorn een efficiënte aanpak voor. “Bij elke goede vork of demper zit er een rubberen ring rond de binnenpoot. Om te beginnen duw je die ring volledig tegen de ‘dust wiper’, de dichting die zichtbaar is aan de buitenzijde van de vering. Vervolgens stap je op de fiets en neem je een afdalingshouding aan. Je staat op de pedalen, terwijl je zwaartepunt lichtjes achter je zadel ligt. Op dat moment moet er een tweede persoon de rubberen ringetjes opnieuw tot tegen de dust wipers schuiven. Daarna is het zeer belangrijk om van de fiets te stappen zonder druk uit te oefenen op de vork. Anders zullen de rubberen ringetjes opnieuw meer opschuiven en moet je herbeginnen. Tot slot meet je de afstand tussen de dust wiper en het ringetje. Met die afstand ten opzichte van de gehele veerweg kan je eenvoudig het percentage van de ‘sag’ berekenen. Bij een XC-fiets met 100 mm veerweg komt 15 % overeen met 15 millimeter. Maar let op als je dit toepast op een achterdemper. De totale veerweg wordt hier verzorgd door de volledige linkophanging.” Na deze meting kunnen er zich drie scenario’s afspelen: een te hoog percentage, een perfecte afstelling of een te laag percentage. Als je vering het aanbevolen percentage overschrijdt, dan moet je lucht bijpompen in het systeem. Als het uiteindelijke percentage lager is dan de aangeraden standaard, moet je er lucht laten uitlopen.
DRUK IN PSI = RIJKLAAR GEWICHT IN KG
Met een vorkpomp, die je zowel voor de luchtgeveerde voorvork als de achterdemper kan gebruiken, kan je de druk aanpassen. Druk in een vering wordt, in tegenstelling tot lucht in banden, niet uitgedrukt in bar, maar wel in psi. Hierdoor kan je met kleinere stappen de exacte druk bepalen. “De gemiddelde psi-richtwaarde voor je vork is makkelijk te onthouden, namelijk je rijklaar gewicht. Stel dat je inclusief helm, kledij, bescherming en rugzak 80 kilogram in de weegschaal legt, dan ga je voor 80 psi. Maar die waarde moet uiteraard met een korrel zout genomen worden”, klinkt het bij de mountainbikespecialist. “De druk in je vering controleren, doe je best om de drie à vier maanden. Toch moet je opletten bij het monteren van de pomp op de demper. De slang van de pomp moet ook gevuld worden met lucht, dus je zal altijd wat druk ‘verliezen’. Als je voor 100 psi gekozen hebt, kan het gebeuren dat de manometer van de pomp na drie maanden nog maar 90 psi aanduidt. Dan is die 10 psi echter niet weg, want die hoeveelheid kruipt er ongeveer in een slangetje van een vorkpomp. Niet meteen panikeren dus, want dat is perfect normaal!”
Als de gedaalde druk niet enkel te wijten was aan de lucht in de pompslang, dan moeten we de oorzaak elders zoeken. “Het kan ook voorvallen dat er een dichting stuk is. In dat geval moet je naar de fietsenmaker stappen. Bij intensief gebruik kan je de vork best om de zes maanden een kleine onderhoudsbeurt geven, maar voor de meesten raden we een jaarlijkse service aan. Dan demonteren we de vork volledig en reinigen we ze compleet. De bovenste poten worden ook nagekeken op krasjes. Die kunnen ontstaan door gebrekkig onderhoud, en zo krijg je drukverlies. Dat verlies gaat echter niet meteen naar buiten, maar wel van de ene kamer naar de andere, waardoor je een vork krijgt die inzakt. Voorts kijken we ook de speling van de vork na, verversen we de olie, vervangen we de dichtingen en controleren we de lockout. Tot slot zetten we alles opnieuw op zijn plaats en zorgen we voor de juiste luchtdruk”, luidt het bij MTBServicepunt.be. Bespaar echt niet op onderhoud, want je wil geen ‘bottom out’ meemaken, waarbij je volledig door de veerweg gaat en een harde klap te verduren krijgt.
SLIMME SHOCKWIZ HELPT JE OP WEG
Om het hele afstellingsproces te vergemakkelijken, bestaat er een handig hulpmiddeltje. “De Quarq ShockWiz is een klein bakje dat je op de luchtzijde van de demper moet pluggen. Vervolgens rijd je een route die qua stijl overeenkomt met de meeste van je offroadritten. Na de tocht kan je in de bijbehorende app de analyse aflezen. De ShockWiz verzamelt allerlei data en drukt in cijfers uit hoe en waar je jouw vering moet bijstellen. De rebound een tikkeltje sneller, meer lucht in het systeem ? Je hoeft enkel nog de aanpassingen uit te voeren.”
Nog een gouden tip? Reinig je fiets voldoende vaak, maar doe dat met de juiste materialen. “Er bestaan heel wat producten om de bovenste poten in te spuiten met een coating, maar die zijn net heel slecht voor je vork. Er is genoeg olie voorzien in de vork om de bovenpoten te smeren. Bijkomende olie zorgt er enkel voor dat er extra vuil in het systeem wordt opgenomen. Tot slot nog een wijze raad: als je je mountainbike lange tijd roerloos laat staan, zet je hem voor de eerste rit best een halve minuut ondersteboven. Zo krijgt de olie de kans om de volledige vork een deugddoend oliebad te geven. Voor de rest laat je je vork gewoon met rust”, besluit Bjorn.
Dit artikel verscheen origineel in cycling.be magazine. Abonneer je HIER, mis geen enkel artikel meer EN krijg er een gratis fietscadeau bovenop!