Zondag, maandag en dinsdag staat de omnium op het programma in het olympische baanwielrennen. Jasper De Buyst en Jolien D’hoore vertegenwoordigen België in Rio. Aan cycling.be legden ze uit dat de voorbereiding daarop minutieus is voorlopen, inclusief bezoek aan de windtunnel.
Op de piste draait het vaak om fracties van seconden en dan kunnen alle beetjes helpen. Om die reden gingen Jasper De Buyst en Jolien D´hoore via maar liefst 45 verschillende tests op zoek naar de ideale combinatie van helm, pak en fietspositie. Hun eerste kennismaking met een windtunnel zou een aangename worden. Het decor van de testdag situeert zich in het Limburgse Paal, waar het gloednieuwe innovatiecentrum Flanders Bike Valley (FBV) gelegen is. FBV is een trainings- en testcentrum voor wielrenners dat in 2013 werd opgericht door vijf bedrijven uit de wielersport: Ridley, Bioracer, Lazer, Flanders’ Drive en Voxdale. Drie jaar later zijn er al 56 leden aangesloten. Hun gemeenschappelijke doel is innovatieve ideeën in de praktijk omzetten en van Vlaanderen een pionier maken voor nieuwe ontwikkelingen in de sport.
Jasper De Buyst is de eerste die op deze testdag mag plaatsnemen op zijn fiets in de windtunnel. Zijn pistefiets staat er gemonteerd op een platform, dat ook gedraaid kan worden om zijwinden te simuleren. Op het platform staan twee rollenbanken: eentje draait het voorwiel aan, het andere het achterwiel. Die kunnen vanuit de controlekamer worden aangestuurd, waardoor de renner weerstand op de fiets ervaart.
De resultaten van de metingen worden via een beamer integraal geprojecteerd op de grond, vlak voor de neus van de renner. Dat laat hem toe om meteen te zien welk effect zijn houding heeft op de windstroom. Een webcam filmt de proefpersoon voortdurend en ook dat beeld kan geprojecteerd worden. Bert Celis, CEO van Flanders Bike Valley: “Zo krijgt de proefpersoon meteen feedback op zijn krachtmetingen en kan hij zichzelf corrigeren.”
Ook Jolien D´hoore is van achter een glazen wand een aandachtig toeschouwer tijdens de eerste tests van haar collega in Rio de Janeiro. “Jasper heeft het voordeel dat hij een lang lichaam heeft”, merkt de Wiggle Honda-renster op. “Hij heeft korte benen en een lang lijf. Dat helpt om een meer aerodynamische houding aan te nemen. Bij mij is het net omgekeerd.”
LUCHTDICHTE RITS
Na een handvol tests meldt een afgevaardigde van Bioracer zich met een nieuwe lading hightech fietspakjes die nog in de ontwikkelingsfase zijn. Zo krijgen De Buyst en D´hoore vandaag een prototype met een volledig dichte ritssluiting, dus zonder tandjes, wat voor minder luchtweerstand moet zorgen. Ook het zeem in de broek is van speciale makelij. Het zeem fixeert, dus zorgt het ervoor dat de renners niet ‘glijden’ in hun pak, en is ademend. Van dat pakje zijn er twee modellen beschikbaar: voor renners met een vlakke of met een bolle rug.
Ook ligt er een grotendeels doorschijnend model klaar met heel veel gaatjes op de armen en de rug die voor verkoeling moeten zorgen. De speciale vezelstructuur aan de mouwen levert aerodynamische winst op. “Dit lijkt me wel iets voor de puntenkoers”, knikt D´hoore goedkeurend, terwijl ze het stuk textiel aan een grondige inspectie onderwerpt. “Gelukkig is de voorkant niet doorschijnend (lacht).”
Ten slotte is ook een derde pakje van de Limburgse fabrikant voorzien van een snufje. Het rugnummer kan er langs de binnenkant ingeschoven worden in een doorschijnend zakje en hoeft dus niet opgespeld te worden. Want speldjes zorgen, juist ja, voor luchtweerstand.
“Het gaat maar om tienden van seconden, maar in topsport tellen alle details”, zegt D´hoore. “Die tienden kunnen misschien wel het verschil maken tussen winst en verlies. Als je op sommige plaatsen vijf watt extra vermogen kan winnen, kom je in totaal al snel aan dertig watt en dan kan dat seconden winst opleveren.”
SNELSTE FIETS OOIT
Niet enkel de kledij is hightech, ook voor de pistefietsen van D´hoore en De Buyst werd niets aan het toeval overgelaten. Die zijn van Ridley, de fietsfabrikant die voor het pistegebeuren op de Spelen een overeenkomst heeft met de Belgische Wielerbond. Voor de mannen van Ridley zit hun werk in de aanloop naar Rio er al grotendeels op. Achter de frames waarmee D´hoore en De Buyst op de Barra-velodroom op zoek gaan naar Belgisch eremetaal schuilt een half miljoen euro en twee jaar research.
Met de feedback van de renners zelf en dankzij tests in andere windtunnels rolden uiteindelijk de Arena en Arena TT van de band. Het eerste type werd specifiek ontworpen voor de spurtnummers, het tweede voor de tijdsnummers zoals de achtervolging en de kilometer. “Normaliter kunnen profs bij ons kiezen uit vijf à zes standaardmaten”, legt ingenieur Toon Wils van Ridley uit. “Maar voor Jasper en Jolien hebben we frames volledig op hun geometrie gebouwd, waarbij we vertrokken vanuit de technologie van de tijdritframes.”
Deze olympische fietsen zijn volledig uit carbon opgebouwd en het frame en de cockpit bestaan uit één stuk. Daardoor liggen stuur en stuurpen in dezelfde lijn met de bovenbuis. “Dat zorgt ervoor dat het frontale oppervlak veel kleiner is, wat dan weer voor minder luchtweerstand zorgt”, aldus Wils. “Ook hebben we een groef in de zadelpen en de schuine buis aangebracht volgens het principe van een golfbal. Als je bij een golfbal de putjes eruit zou halen, vliegt hij veel minder snel door de lucht. Dankzij deze groef wordt de luchtstroom beter geleid, waardoor er minder turbulentie is en de fiets als het ware door de lucht snijdt.”
“Met als resultaat de snelste fiets die we ooit ontworpen hebben”, zegt Wils trots. De snelste fiets betekent niet noodzakelijk ook de lichtste fiets. Net als in het wegwielrennen legt de UCI een minimumgewicht op van 6,8 kilogram voor pistefietsen. Wils: “Maar pistefietsen zijn sowieso zwaarder door hun volle wielen, waardoor deze modellen voor Jasper en Jolien op ongeveer 7,5 kilogram afklokken. Dat is ver boven de limiet, maar dat geeft niet. Gewicht is vooral belangrijk bij optrekken en bij bergop rijden. Je kunt een pistefiets beter wat aerodynamischer en stijver maken dan lichter.”
Op zijn Arena TT werkt De Buyst ondertussen zijn laatste test van de dag af. “Indrukwekkend, zo´n windtunnel”, concludeert de Lotto Soudal-renner als hij van de fiets stapt. “Het geeft een speciaal gevoel om erin te fietsen. De wind blaast niet langs voor, maar zuigt aan langs achter. Ik heb op vlak van materiaal veel verschillende combinaties uitgetest en ik merk wel wat het beste zit, maar dat wil niet zeggen dat dat ook het snelste is. Het komt er nu op aan comfort met snelheid te combineren. Ik heb er alvast een goed gevoel bij.”
Dit artikel verscheen origineel in het julinummer van cycling.be magazine. Lees het volledige artikel hier online via Blendle. Abonneer je hier op cycling.be magazine.