Bij heel wat wielrenners is de fixatie op vetpercentages de laatste jaren stilaan omgeslaan in een obsessie. Paul Van Den Bosch trekt in Het Laatste Nieuws aan de alarmbel.

Text: Steven Kins

Paul Van Den Bosch krijgt bij Energy Lab zowel recreanten als topsporters over de vloer. Wielrenners, triatleten, lopers, voetballers,… Allemaal komen ze langs voor onder meer een precieze lichaamssamenstelling dankzij een uiterst gesofisticeerd toestel.

De vele metingen hebben een opvallende constante: duursporters worden almaar magerder. “Vijftien tot twintig jaar geleden stond een atleet met een vetpercentage lager dan tien procent ‘scherp'”, zegt Van Den Bosch in Het Laatste Nieuws. “Vandaag neigen ze naar een vetpercentage van zes procent of minder. Ze worden daarin gestuurd door hun entourage. ‘Er kan nog wel iets af’, zegt die.”

Nu hoeft een vetpercentage van zes procent of lager niet voor iedereen een probleem te zijn. Veel ronderenners bijvoorbeeld, klimmers, zijn van nature mager. Helaas geldt dat niet voor iedereen. “Voor een aantal renners is die zes procent moeilijk haalbaar en zelfs minder dan hun lichaamsbouw vereist”, zegt Van Den Bosch. “Toch gaan ze extreem diëten, terwijl ze door het harde trainen net extra calorieën, koolhydraten en vetten zouden moeten opnemen.”

“Ik heb weet van renners die zelfs tijdens een zware training enkel water drinken, zonder suikers. Het probleem is dat het lichaam in een negatieve caloriebalans belandt. De renner verliest inderdaad gewicht, maar breekt tegelijkertijd ook spiermassa af. Nuchter trainen is vandaag zeer populair: ’s ochtends zonder eten op de fiets stappen om de vetverbranding te stimuleren. Ik ben er voorstander van op voorwaarde dat er onmiddellijk na de training een stevig ontbijt volgt. Maar dat is dus vaak niet het geval.”

Dat ronderenners – voor een spurter of een klassiek renner komt het niet op een procentje aan – zo gefixeerd zijn op hun vetpercentage, is volkomen te begrijpen, zegt Van Den Bosch. “Het is wetenschappelijk bewezen dat iemand makkelijker klimt als hij enkele kilo’s lichter weegt. Een renner van 65 kilo die bergop 450 watt trapt, haalt een hoger rendement dan iemand van 69 kilo die 450 watt trapt. Maar er is ook zoiets als het kritische punt. Extreem gewichtsverlies kan negatief werken omdat de verbrande energie niet meer gecompenseerd wordt. Het lichaam belandt in een katabole fase. Wegens een tekort aan vet gebruikt het lichaam eiwitten als brandstof, waardoor spieren afgebroken worden.”

De ervaring leert Van Den Bosch intussen dat het verschrikkelijk moeilijk is om een sporter ervan te overtuigen dat hij voldoende moet eten. “Ze hebben allen dat ideaalbeeld voor ogen. Een vetpercentage dat vroeger als ‘scherp’ werd beschouwd, wordt nu bestempeld als overgewicht. De fixatie wint het vaak van de redelijkheid.”
 
“Voorlopig heb ik nog geen profrenners met sportanorexie over de vloer gekregen, maar de tendens naar extreem lage vetpercentages is algemeen. Nochtans is vet niet per definitie slecht. Het is nodig voor de aanmaak van lichaamseigen steroïden zoals testosteron. Het houdt de hematocrietwaarde op peil en voorkomt bloedarmoede.”

“Ik pleit er zelfs voor dat een topsporter eenmaal per week friet eet om zo voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Maar als je dat tegen een atleet zegt, denkt die dat het ‘over and out’ is. Ik daarentegen ben ervan overtuigd dat die extreme fixatie ten koste van de prestaties gaat.”