Zondag staat met de bergetappe naar Blockhaus een Girorit op het programma waarnaar alle wielerliefhebbers uitkijken. Je zult horen en lezen dat het op deze steile klim was dat Merckx in 1967 zijn eerste ritzege in een grote ronde vierde. Niemand zal gewag maken van Martin Van den Bossche.

Text: Steven Kins

Nochtans reed de rijzige Bornemnaar in de Giro van 1970 als eerste over de top van de Blockhaus. Daar hield hij een merkwaardig cadeau aan over dat 47 jaar later nog steeds in zijn garage ligt.


Martin Van den Bossche
moet niet lang zoeken. De keurige garage verraadt dat er weinig onnodig wordt bijgehouden bij de Van den Bossches. Maar het kruisbeeld werd nooit afgevoerd. Linkerrek, tweede schap. Stof moet er nauwelijks afgeblazen. “Voila, meneer. Dat is het.” Voor mij houdt Martin Van den Bossche een roze paneel met daarop een smeedijzeren Christus aan het kruis, met golvende manen en doornenkroon. “Het heeft meer dan dertig jaar hier in de garage gehangen. Pas onlangs heb ik het weggenomen en op het rek gelegd. Maar wegdoen, dat kan ik niet.”

Het kunstwerk is in zijn bezit sinds de Giro van 1970. Van den Bossche reed toen zijn beste Giro ooit: bergkoning en derde in de einduitslag, vóór zijn kopman Michele Dancelli. Een veelwinnaar is de meesterknecht nooit geweest. Maar klimmen kon hij – “Ik woog 68 kilo voor 1m86” – en dat bewees hij ook in de rit van Rivisondoli naar Francavilla. Onderweg wachtte de klim naar Blockhaus. Of de Majelletta. Of de Monte Rosa, zoals Van den Bossche hem noemt. In elk geval op een hoogte van 1665 meter waar de Strada Provinciale 22 en 220 samenkomen, bij het eenzame roze geverfde hotel Mamma Rosa. De plek waar straks ook de Giro-etappe zal eindigen. Van den Bossche reed als eerste eenzaam over de top. Dat was geen toeval. De avond voordien had hij immers die belofte uitgesproken.

BELOFTE BIJ HET DINER

Dat ging zo: “We zaten met een zestal ploegen aan het diner in het hotel toen een bekende kunstenaar uit de streek met dit Christusbeeld binnenwandelde. Hij vertelde dat wie eerst over de top van de Blockhaus reed, dit kunstwerk mee naar huis zou mogen nemen. Hij ging bij elke ploeg langs om fier zijn werk te tonen. Bij Merckx, bij Gimondi, bij nog anderen. Behalve bij onze ploeg. Ik dacht, wat krijgen we nu? Toen hij vertrok, ben ik op hem afgestapt en was ik gespeeld kwaad. Mogen wij het dan niet winnen? Ik beloofde hem dat hij morgen zijn Christus aan mij zou moeten geven,” herinnert Van den Bossche de scène nog als gisteren.

’s Anderdaags was het warm weer. Er werd geklommen langs Manopello en Lettomanopello. Dat er op het dorpsplein van dat laatste dorp een monument staat ter herinnering aan de mijnramp van Marcinelle van 1956 is de renners vast ontgaan. Van de 136 Italiaanse slachtoffers van de ramp waren er immers 39 afkomstig uit dit dorp. Het was vooral uit deze regio dat de Italiaanse gastarbeiders naar de Borinage geëmigreerd waren. Dat leer je ook in San Valentino in Abruzzo Citeriore. Het is vanuit dit dorp dat de ouders van Elio di Rupo wegtrokken naar de Henegouwse mijnen, enkele jaren vóór de latere premier van België geboren werd. Het is ook in dit dorp dat de klim naar de Blockhaus begint. Tien kilometer lang gaat het tegen een gemiddelde van 9%, met uitschieters tot 14%. “Wij reden toen op terra battuta. Onverharde weg dus. We klommen in een groep van vijf, zes man achter de ontsnapte Polidori. De grote klassementsrijders waren erbij, zoals Bitossi, Zilioli en Merckx.”

EERST OVER DE TOP

Het was een lastige rit. “Mijn kopman Dancelli zat achter ons, maar tijdens de klim is hij komen aansluiten. Toen vond ik het mijn moment om achter Polidori aan te gaan. Ik had immers beloofd om als eerst bij de top te zijn. Dat spookte de hele tijd door mijn hoofd. Polidori was stomverbaasd toen hij me vlak voor de top zag passeren. Daar was immers geen reden toe, want eigenlijk hoorde ik bij mijn kopman te zijn.”

Daarna was het nog enkel dalen naar de Adriatische kust. Ritwinst zat er niet in voor Van den Bossche. “In de afdaling ben ik platgereden op de kiezels. Zoals vele anderen. De opgelopen achterstand heb ik niet meer kunnen goedmaken. Op zulke slechte wegen moest je in die tijd tijdens de afdaling enorme risico’s nemen. Ik denk dat Merckx die rit gewonnen heeft.” (het was zijn eigen kopman Dancelli, red.). Zijn gloriemoment konden ze toen echter niet meer afnemen. “Live op televisie heeft die kunstenaar mij zijn kunstwerk moeten schenken. Hij kon er hartelijk om lachen en heeft mij gefeliciteerd. Ik had mijn revanche.”

IN DE GARAGE

Enkele weken later was Van den Bossche terug thuis met zijn Christus. “Mijn vrouw vond het maar niks. Vooral dat roze paneel waarop het smeedijzeren beeld bevestigd is, oogt wat goedkoop. Maar ik wilde het er ook niet afhalen, want daar staat de handtekening van de kunstenaar op.” Pietro Trivilino, Ortona a Mare, lees ik. Wat snel opzoekwerk leert dat de man plaatselijke roem vergaard heeft met smeedwerk én dat hij een fan van de Giro d’Italia was. Er zijn foto’s van de in 2004 overleden kunstenaar terug te vinden in gezelschap van Bartali en Gimondi. Maar geen met Martin Van den Bossche. Christus aan het kruis was veruit zijn favoriete onderwerp – “dat zal wel in zo’n katholiek land als Italië toen was”, klinkt Van den Bossche niet verbaasd. Op een tweedehandssite vinden we zelfs een gelijkaardig gehandtekend beeld, dat aangeboden wordt tegen een vraagprijs van 1.000 euro. Van den Bossche haalt zijn schouders op. Hij zoekt een haak en hangt de Christus van de Blockhaus weer boven de waterverzachter en naast de zekeringkast in de garage. “Ach, dat is allemaal verleden tijd. Hier hangt hij goed.”