Het is vandaag exact twintig jaar geleden dat het WK van 2002 in Zolder plaatsvond. De Italiaanse squadra gaf een masterclass in controle en Mario Cipollini stal de show. In dit artikel belichten we de weg naar die regenboogtrui. “Wat Italië daar gepresteerd heeft, dat is pure magie.”
Het tijdelijke afscheid
Wanneer Oscar Freire, Robbie McEwen en Erik Zabel in de eerste week van de Ronde van Frankrijk van 2002 naar ritwinst snellen, zit Mario Cipollini in Italië. Gefrustreerd en ontgoocheld. In het zebrapakje van Aqua & Sapone klauwt ‘Il Re Leone’ in het voorjaar als nooit tevoren: de sterkste in Milaan-Sanremo en Gent-Wevelgem en zes keer ritwinst in de Giro. Toch krijgen ‘Cipo’ en zijn ploegmaats geen uitnodiging voor de Tour. Het is een van de redenen waarom hij op 10 juli zijn afscheid aankondigt. “Momenteel heb ik slechts één verlangen: stoppen met wielrennen”, vertelt de 35-jarige Cipollini. “Ik ben verbitterd omdat het mij niet is gegund om nog een overwinning in de Tour mee te pikken.”
Terwijl zijn collega’s hun benen insmeren voor de belangrijkste koers van het jaar, trekt Cipollini in de Laars van Europa zijn beste pak aan voor de opening van het restaurant Billionaire in het kuststadje Porto Cervo, beter bekend als het Monaco van Sardinië. Eigenaar van de zaak: Flavio Briatore, manager van de Formule 1-stal van Renault. De Italiaanse zakenman zal later in het verhaal nog een rol spelen.
Ondanks de ongelukkige situatie spreekt Cipollini bij de aankondiging van zijn afscheid al met twee woorden. “Ik verander zelden van mening, maar misschien maak ik binnen twee weken al een comeback.” Zelfkennis of een profetische uitspraak? Nog geen maand na zijn arrivederci keert hij terug op zijn beslissing. Er is enerzijds de smeekbede van de tifosi, anderzijds de WK-droom. “Iets in mij zegt dat ik op 13 oktober in Zolder iets moois kan verwezenlijken.”
Hoe serieus was het tijdelijke afscheid van de Italiaanse spurtbom? “Ik heb nooit geloofd dat hij effectief zou stoppen”, vertelt Erik Zabel, een van Cipollini’s grootste concurrenten, bijna twintig jaar later. “Ik herinner me dat zijn naam nooit uit de Italiaanse WK-selectie is geschrapt. Misschien wilde hij gewoon wat twijfel zaaien.”
La remontada
De comeback is aangekondigd, het vliegtuigticket geboekt. Desondanks geeft Cipollini in extremis forfait voor de Ronde van Nederland. Maar op 7 september is het dan toch zover: ‘Super Mario’verschijnt in Valencia aan de start van de Ronde van Spanje, zijn eerste wedstrijd in ruim drie maanden tijd. “Die oprisping deze zomer heeft dan toch ergens toe gediend”, vertelt Cipollini daarover in La Gazzetta dello Sport. “Ik weet dat ik de fiets niet kan missen, de passie heeft me opnieuw in het zadel gehesen.” En Cipollini is gemotiveerd. “Nooit werkte ik harder in augustus. Andere jaren lag ik de helft van de tijd op het strand. Maar ik had nog nooit een doel zoals nu: het WK in Zolder.”
Santoni bevestigt de noeste trainingsarbeid: “Na de aankondiging van zijn afscheid heb ik Mario met veel geduld terug op de fiets gekregen, maar in periodes waarin hij geen wedstrijden reed, kon hij op een dag tot wel tien uur trainen. Uiteindelijk heeft hij opnieuw de focus gevonden die van hem de sterkste sprinter ter wereld had gemaakt.”
Het harde werk loont. Op de derde dag van de Vuelta mag Cipollini een eerste keer juichen. Petacchi, Zabel en Freire bijten in het Spaanse zand. Vijf dagen later heeft ‘Cipo’ drie ritzeges op zak – in Malaga steekt lead-out Giovanni Lombardi op 100 meter van de streep zijn armen al in de lucht; hou dit beeld nog even vast – en geeft hij er in de achtste etappe de brui aan. Een remontada op z’n Cipollini’s. Pure klasse met een eigenzinnig kantje.
“Hij koerste toen heel dominant”, bevestigt Zabel, die in de Vuelta van 2002 vier keer tweede en twee keer derde werd, maar wel het puntenklassement won. “Ondanks zijn gebrek aan wedstrijdritme was het voor mij zo klaar als een klontje: Cipollini is de favoriet voor de wereldtitel. Ik moest hopen op een perfecte dag.” Franco Ballerini, de debuterende Italiaanse bondscoach, is gerustgesteld. “Hij was naar de Vuelta afgezakt om de Italianen aan het werk te zien”, herinnert Davide Bramati zich. “In een persoonlijk gesprek kreeg ik toen het nieuws van mijn selectie voor Zolder, het enige WK dat ik zou rijden. Hij legde mij uit wat hij van mij verlangde.”
De tactiek van Ballerini wordt nog eens extra in de verf gezet wanneer hij zijn definitieve selectie bekendmaakt. Met Paolo Bettini, Gianluca Bortolami, Danilo Di Luca en Alessandro Petacchi heeft de tweevoudige winnaar van Parijs-Roubaix naast Cipollini voldoende troeven achter de hand om een plan B, C en D uit te dokteren. Al blijkt dat in de praktijk niet aan de orde te zijn. “We hadden slechts één plan: Cipollini aan de wereldtitel helpen”, licht Bramati toe.
Magische sprinttrein
Het wedstrijdverhaal in Zolder leest als een stationsroman: een flinterdun scenario en heel voorspelbaar. Met een gemiddelde van 46,538 km/u mag het dan wel het op een na snelste WK uit de geschiedenis zijn – alleen op het WK van 2011 in Kopenhagen, met Mark Cavendish als winnaar, werd er nog sneller gereden: 46,879 km/ – veel spektakel levert het niet op. La squadra controleert de koers van start tot finish. Enkel eenzaat Christophe Moreau vergaart een respectabele voorsprong van zo’n 3 minuten, maar waar rijd je op een biljartvlak parcours in je eentje naartoe?
Aan Belgische zijde gooien Ludo Dierckxsens, Peter Van Petegem, Nico Eeckhout, Marc Wauters en Johan Museeuw de spreekwoordelijke knuppel meermaals in het hoenderhok. Zonder succes, de Italiaanse waakhonden springen kordaat op hun prooi. De vlucht van Museeuw met Bettini lijkt veelbelovend, maar de Italiaanse eendracht is niet te doorbreken. ‘Il Grillo’, die een paar maanden later ploegmaat van Museeuw wordt bij Quick.Step – Davitamon, houdt gedecideerd de benen stil.
“Als zelfs Bettini niet wil overnemen, dan weet je hoe laat het is”, zucht De Cauwer. “De samenhang in de Italiaanse ploeg was gewoonweg perfect. In de volgwagen maakt de strijdvaardigheid dan plaats voor frustratie en berusting. Je bent nuchter genoeg om je kansen op een wereldtitel in te schatten en voelt het doemscenario van de massasprint steeds dichter komen. Tot je er niet meer aan kan ontsnappen.”
Een massale valpartij bij het opdraaien van het circuit van Zolder ontsiert de finale nog even, maar in de sprint staat er geen maat op de Italianen. Petacchi, Bettini, Lombardi en Cipollini: ze denderen als een hogesnelheidstrein richting de finish. Robbie McEwen en Zabel staan nog net op de foto. In de achtergrond zie je Bettini en Lombardi op 100 meter van de streep de armen al in de lucht steken – remember Malaga?
“Dat was misschien wel de beste sprinttrein die ik ooit heb gezien”, is Zabel bijna twintig jaar later nog steeds vol bewondering. “Cipollini had bij Saeco de lead-out al wel geïntroduceerd, maar in Zolder heeft de Italiaanse ploeg het tot in de perfectie uitgevoerd. Wat Ballerini daar gepresteerd heeft – al die Italiaanse ego’s op één lijn krijgen – dat is pure magie.”
De bronzen medaille van Zabel is zijn eerste van drie podiumplaatsen op een WK. De Duitser ziet het echter niet als een gemiste kans. “Cipollini was gewoon outstanding. McEwen en ik vochten een boksmatch uit voor het wiel van Mario, maar eigenlijk reden we voor de tweede plaats. Een jaar eerder werd ik vijfde in Lissabon, maar had ik wel kunnen winnen. Ik was zo zelfzeker dat ik op het podium zou staan, tot mijn benen het lieten afweten op 500 meter van de streep. Krampen. Die ontgoocheling was veel moeilijker te verteren.”
Cadeautje van Mario
Na de podiumceremonie draagt Cipollini de zege op aan zijn doodzieke vader Vivaldo en “iedereen die in hem was blijven geloven”. Zoals Flavio Briatore, zijn geluksbrenger. “Hij belde me de ochtend van Milaan-Sanremo en ik won”, laat de kersverse wereldkampioen noteren in Het Nieuwsblad. “Hij herhaalde dat ritueel voor Gent-Wevelgem en ik was weer de snelste. Ik heb hem gesmeekt om me vanmorgen te bellen, hoewel hij in Japan zat. Hij deed het. Dit is het resultaat.”
Wereldkampioen Cipollini ontvangt niet alleen felicitaties van Briatore. Ook Lance Armstrong en Ronaldo, de Braziliaanse wereldkampioen voetbal, hangen aan de lijn. Manager Vincenzio Santoni is naar België afgezakt met zeventien regenboogtruien in zijn koffer. “Omdat ik op een 17e geboren werd en Mario in Zolder met rugnummer 17 reed”, legt Santoni uit. “De dag na de wereldtitel hebben we ze allemaal uitgedeeld.”
In Hotel Malpertuus in Riemst regent het niet alleen felicitaties, ook de flessen prosecco worden gretig ontkurkt. Bramati herinnert zich een “rustig feestje”, maar volgens de overlevering was het al bijna ochtend voor de laatste renners hun slaapkamer zagen. Voor de mensen die graag een uitstapje naar Riemst maken: Cipollini sliep in kamer 11. De kamermeisjes vochten bijna om zijn overnachtingsplek onder handen te mogen nemen. Jammer genoeg voor hen zonder ‘Mooie Mario’in bed. De eisen van de Italiaan vielen overigens wel mee: een suite met een dubbel bed, dat was de belangrijkste vraag …
Het Italiaanse feestje wordt na het seizoen verdergezet. In Toscane nodigt Cipollini iedereen die in Zolder heeft bijgedragen tot het succes uit voor een etentje en een nachtje doorzakken in een discotheek: renners, mecaniciens, technische staf … “Iedereen kreeg van Mario een horloge cadeau. Ik heb ze nog steeds ergens liggen. Het is al een tijdje geleden, maar die wereldtitel betekent ook voor mij nog heel veel. Het was zeker een van de mooiste momenten uit mijn actieve wielercarrière”, besluit Davide Bramati.
Dit artikel verscheen in Cycling, nu verkrijgbaar in de winkel, HIER online te bestellen of HIER online te lezen via Blendle. Abonneer je HIER en geniet van onze aantrekkelijke abonnementsformules!